Patiënt

Gebruik restmateriaal voor wetenschappelijke doelen

 

Waarom deze informatie?

Vaak neemt een arts of verpleegkundige bij u wat lichaamsmateriaal af voor medisch onderzoek. De laboratoria die dit onderzoek uitvoeren, bewaren dit materiaal voor een bepaalde tijd. Een deel van dit lichaamsmateriaal kunnen onderzoekers gebruiken voor wetenschappelijke doelen. Hieronder geven wij u hier uitleg over. De wetgeving gaat ervan uit dat het restmateriaal gebruikt mag worden voor wetenschappelijke doelen, tenzij u hiertegen bezwaar heeft aangetekend. Het is daarom belangrijk dat u onderstaande leest. 
 

Gebruik van uw resterend lichaamsmateriaal voor wetenschappelijke doelen

Lichaamsmateriaal kan onder meer bloed, feces, urine of weefsel zijn. Deze verschillende lichaamsmaterialen komen, afhankelijk van de aard van het materiaal, in de laboratoria voor klinische chemie (Medlon), microbiologie (LabMicTA) of pathologie (LabPON) terecht. In deze laboratoria wordt uw lichaamsmateriaal onderzocht om een diagnose te stellen of om te adviseren welke behandeling het beste voor u is. Van het lichaamsmateriaal dat nodig is voor uw diagnose blijft vaak een deel over en dit noemen we restmateriaal.

De verschillende laboratoria bewaren dit restmateriaal voor uiteenlopende perioden. Het bewaren is nodig om (vervolg-)onderzoek te kunnen doen als u met nieuwe klachten naar het ziekenhuis komt. Daarnaast ook voor:

  • wetenschappelijk onderzoek
  • het testen of ijken van medische apparatuur
  • onderwijs aan studenten geneeskunde
  • bijscholing van artsen


Restmateriaal dat verder niet meer wordt gebruikt, wordt na verloop van tijd zorgvuldig en gecontroleerd afgevoerd en vernietigd.

Waarom wordt resterend lichaamsmateriaal voor wetenschappelijk onderzoek gebruikt?

Wetenschappelijk onderzoekers gebruiken lichaamsmateriaal om meer kennis te krijgen over het ontstaan en de behandeling van ziekten. Voor het onderzoek gebruikt de onderzoeker maar een klein deel van het restmateriaal.  Vrijwel alle kennis over gezondheid en ziekte verkrijgen we door wetenschappelijk onderzoek. Deze kennis kan helpen om betere diagnoses te stellen, ziekten te voorkomen en ziekten te behandelen. Veel ontwikkelingen zijn alleen mogelijk door restmateriaal te bestuderen. Daarom is het belangrijk dat de ziekenhuizen en/of laboratoria restmateriaal kunnen gebruiken.

Hoe en met wie doet het laboratorium wetenschappelijk onderzoek met restmateriaal?

Voor wetenschappelijk onderzoek kunnen onderzoekers gebruik maken van anoniem of gecodeerd restmateriaal. Anoniem of gecodeerd betekent dat uw restmateriaal een nummer krijgt. Hierdoor kunnen uw persoonlijke gegevens door de onderzoeker niet achterhaald worden. Een onderzoeker kan samenwerken met andere onderzoekers uit Nederland of uit het buitenland. Dit is nodig om van elkaar te kunnen leren.

Welke regels zijn er voor wetenschappelijk onderzoek met restmateriaal?

Het ziekenhuis en de laboratoria houden zich aan de regels van de ‘code goed gebruik’. Dit zijn afspraken tussen artsen, onderzoekers en patiëntenverenigingen. De afspraken zijn gebaseerd op bestaande wetgeving. Ze houden onder andere in dat het onderzoek nuttig moet zijn. Daarnaast moet de privacy van de patiënt voldoende beschermd worden. Daarom moet een (ethische) commissie het onderzoek hebben goedgekeurd.

De onderzoekers doen alleen onderzoek met gecodeerd of anoniem restmateriaal. Ook als een onderzoeker een artikel schrijft over wetenschappelijk onderzoek dat met uw lichaamsmateriaal is gedaan, bent u nooit herkenbaar.  

Heel soms komt een onderzoeker iets op het spoor dat van belang kan zijn voor uw gezondheid. We noemen dit een toevalsbevinding. Deze wordt gemeld aan een commissie van deskundigen. Deze commissie besluit op welke manier u geïnformeerd moet worden. Normaal gesproken zal de arts of huisarts dit aan u laten weten. 

Mag LabMicTA uw restmateriaal wel of niet gebruiken voor wetenschappelijke doelen?

  • LabMicTA mag dat wel: u hoeft verder niets te doen. Zonder tegenbericht gaan wij ervan uit dat u er geen bezwaar tegen heeft dat wij uw restmateriaal geanonimiseerd voor wetenschappelijk onderzoek kunnen gebruiken. De wetenschappelijk onderzoeker beschikt dus niet over uw persoonsgegevens. Uiteraard kunt u in een later stadium altijd alsnog bezwaar maken.
     
  • LabMicTA mag dat niet: u kunt bezwaar maken door middel van het onderstaande formulier.
    Graag formulier printen, invullen, ondertekenen en opsturen naar:

    Antwoordnummer 1199, 7550 VB Hengelo (OV)


Uw eventuele bezwaar heeft vanzelfsprekend geen enkele consequentie voor de diagnostiek of de zorg die u ontvangt. U hoeft niet te vertellen waarom u bezwaar maakt.

Wat zijn de gevolgen van wel of geen bezwaar maken?

Als u geen bezwaar maakt, kan uw restmateriaal gebruikt worden voor wetenschappelijke doelen. Als u wel bezwaar maakt, mag het laboratorium uw restmateriaal niet gebruiken voor wetenschappelijke doelen. U krijgt precies dezelfde zorg van uw arts of u nu wel of geen bezwaar maakt. 

Wettelijk vertegenwoordigers

Bent u niet zelf patiënt maar de begeleider of wettelijk vertegenwoordiger van een patiënt? U bent bijvoorbeeld de ouder van een kind jonger dan 12 jaar, de voogd van een verstandelijk beperkte persoon of de vertegenwoordiger van een patiënt die in coma ligt? U kunt in deze gevallen dan bezwaar maken namens deze persoon. Minderjarigen tussen de 12 en 16 jaar oud kunnen zelf bezwaar maken.


Verklaring van bezwaar tegen het gebruik van resterend lichaamsmateriaal voor wetenschappelijke doelen.

U hoeft het "Formulier Bezwaar Gebruik Restmateriaal" alleen in te vullen als u bezwaar maakt tegen het gebruik van restmateriaal. Als u geen bezwaar heeft, hoeft u niets te doen.

Registratie van het ondertekende formulier.

Het Laboratorium Pathologie Oost Nederland (LabPON) zorgt ervoor dat bij zowel ons laboratorium (LabMicTA), het klinisch chemisch laboratorium Medlon als bij LabPON zelf uw bezwaar geregistreerd wordt. Uw bezwaar geldt voor de drie genoemde organisaties.

Feedback